GLB mi USDZ mi? 3D Modeli Web ve AR İçin Hazırlama Rehberi

GLB ve USDZ, 3D ürünleri hem ekranlara hem de gerçek mekânlara taşıyan iki dosya formatıdır. glTF'in tek dosyalık ikili (binary) biçimi olan GLB, web'de 3D'nin ve Android'de AR'ın standardıdır. USDZ ise Apple AR Quick Look'un iPhone ve iPad'de açtığı formattır. BASE BROS'un geliştirdiği BASE 3D-AR Studio ile optimize edilmiş tek bir GLB hazırlamanız yeterli: iOS için gereken USDZ'yi Studio bu dosyadan otomatik olarak oluşturur.

GLB dosyası nedir?

GLB dosyası, Khronos Group'un yönettiği açık 3D aktarım formatı glTF 2.0'ın ikili biçimidir. Bir .gltf sahnesi birden fazla dosyaya bölünebilirken .glb; geometriyi, malzemeleri, dokuları ve animasyonları tek dosyada toplar. Böylece modelin tamamı tek bir URL ile taşınır.

glTF, malzemeleri fiziksel tabanlı render (PBR) metallic-roughness modeliyle tanımlar: base color, metalness, roughness, normal, occlusion ve emissive haritaları. Aynı GLB'nin web görüntüleyicilerde, oyun motorlarında ve AR'da tutarlı görünmesini sağlayan da budur. Resmî olarak kayıtlı glTF uzantıları da Draco mesh sıkıştırma ve WebP dokular gibi daha hafif aktarım seçenekleri sunar.

Studio, 50 MB'a kadar .glb yüklemelerini kabul eder. Yapay zekâ destekli 3D Generator ise her zaman GLB çıktısı verir ve varsayılan olarak PBR dokular üretir. FBX, OBJ ve STL dosyaları kabul edilmez; bu dosyaları önce GLB'ye dönüştürmeniz gerekir (örneğin Blender doğrudan GLB olarak dışa aktarabilir).

USDZ dosyası nedir?

USDZ dosyası, Pixar'ın geliştirdiği Universal Scene Description (USD) formatındaki bir sahneyi doku görselleriyle birlikte barındıran, sıkıştırılmamış bir zip paketidir. USDZ, Apple'ın iPhone ve iPad'e yerleşik AR görüntüleyicisi AR Quick Look için benimsediği formattır. Bu sayede bir USDZ dosyası, uygulama gerekmeden doğrudan AR'da açılır.

USDZ, GLB'den farklı kurallarla çalışır. Malzemelerinde USD'nin preview surface modeli kullanılır. GLB'de Draco desteği bir glTF uzantısıyla sağlanır; ancak AR Quick Look'un açtığı USDZ dosyaları Draco kullanmaz ve paketin kendisi de sıkıştırılmamış bir zip'tir. iOS'ta dosya ağırlığını belirleyen başlıca etkenler üçgen sayısı ve doku boyutudur.

USDZ'yi elle hazırlamanız nadiren gerekir. Studio'daki her 3D-AR sayfası için BASE, GLB dosyanızdan en son malzeme düzenlemelerinizi de içeren bir USDZ oluşturur. Quick Look için özel olarak hazırlanmış bir USDZ dosyanız varsa bunun yerine Page Designer'da 50 MB'a kadar kendi .usdz dosyanızı yükleyebilirsiniz.

Hangi cihaz AR için hangi 3D formatını kullanır?

Her cihaz türü kendi formatını okur. Bir BASE 3D-AR sayfasında durum şöyledir:

• Web tarayıcıları: GLB, modeli tarayıcıya göre WebGPU ya da WebGL2 ile görüntüleyen 3D Viewer'da açılır.
• iPhone ve iPad: View in AR düğmesi, USDZ dosyasıyla Apple AR Quick Look'u açar; yüzey takibi ürünü gerçek bir yüzeye gerçek ölçüsüyle yerleştirir. Uygulama gerekmez.
• Android: BASE, AR'ı Chrome'da ARCore altyapılı WebXR ile açar; yüzey takibi, en son malzemelerinizi taşıyan GLB'yi gerçek bir yüzeye gerçek ölçüsüyle yerleştirir. WebXR desteklemeyen tarayıcılarda ziyaretçiye, sayfayı Chrome'da açmasını öneren bir mesaj gösterilir.
• Masaüstü: AR düğmesi bir QR kodu gösterir; ziyaretçi deneyime telefonundan devam edebilir.

Bazı Android AR çözümleri, yine GLB okuyan Google Scene Viewer'dan yararlanır; BASE ise tarayıcının içinde WebXR'ı kullanır. Her iki durumda da Android'in USDZ'ye ihtiyacı olmaz. Tarayıcı tabanlı AR hakkında daha fazla bilgi için What is WebAR and How It Transforms E-Commerce yazımızı (İngilizce) okuyabilir ya da Augmented Reality çözümünün nasıl çalıştığına göz atabilirsiniz.

GLB ile USDZ arasındaki fark nedir?

GLB, kaynak ve web formatıdır; USDZ ise Apple'ın AR görüntüleyicisine yönelik teslim formatıdır.

3D model web ve AR için nasıl hazırlanır?

Bir modeli hazırlamak, onu gözle görülür bir kalite kaybı olmadan olabildiğince hafifletmek ve ardından boyutunu kontrol etmek demektir. Aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayın:

1. Dokuları gömülü, temiz bir GLB dışa aktarın. Yüklemeden sonra dokular eksik görünüyorsa dosyayı Embed Textures seçeneği açık olarak yeniden dışa aktarın; böylece dokular dosyanın içinde taşınır.
2. Dosyayı yüklemeden önce kontrol edin. Quick View, 50 MB'a kadar bir GLB dosyasını sunucuya yüklemeden Studio'nun görüntüleyicisinde açar.
3. Üçgen sayısını, görünen detaya yetecek kadar azaltın. Silueti ve yakın plan detayları belirleyen yerlerde geometriyi koruyun; düz ya da görünmeyen alanlarda ise görünüme katkısı olmayan fazla geometriyi kaldırın.
4. Dokuları doğru boyutlandırın. Dokuların uzun kenarı en fazla 2K (2048 px) olsun; Studio da yüklemelere ve yapay zekâ modellerine bu üst sınırı uygular. En hafif dosya için 1K (1024 px) tercih edin.
5. Verimli bir doku formatı seçin. WebP, PNG'nin yaklaşık dörtte biri boyutundadır ve ekranda aynı görünür. PNG kayıpsızdır ama mobilde daha yavaş yüklenir.
6. Geometriyi Draco ile sıkıştırın. Draco, geometriyi gözle görülür bir fark yaratmadan 10 kata kadar küçültür. Draco'yu yalnızca dosyayı Draco okuyamayan bir araçta kullanacaksanız kapatın.
7. Gerçek dünya ölçeğini ayarlayın. AR, modeli gerçek boyutunda gösterir; bu yüzden ürünün en uzun kenarını santimetre cinsinden girin.
8. AR'ı iPhone ve Android'de test edin. Sayfayı bir iPhone'da ve Chrome ile bir Android telefonda açın; boyutu, malzemeleri ve yüklenme hızını gerçek bir odada kontrol edin.

Web ve AR için bir modelde kaç üçgen olmalı?

Herkese uyan tek bir sayı yoktur. Doğru sayı; ürüne, müşterilerin modele ne kadar yakından baktığına ve hangi telefonları kullandığına bağlıdır. Yapay zekâ ile 3D model üreten araçlar çok yoğun mesh'ler çıkarabilir; bazı motorlarda en yüksek poligon kademesi milyonlarca yüze ulaşır.

Görselde, BASE BROS ana sayfasında da yer alan ve Studio'da üretilmiş bir lamba iki detay seviyesinde görülüyor. Ana sayfadaki bu kopya üzerinde Studio'nun azaltma yöntemiyle yapılan ölçümde Original 201.262 üçgen içeriyor; yaklaşık %75 daha az üçgeni hedefleyen Strong ise 50.268 üçgende kalıyor. Gölgelendirilmiş görünümde lamba formunu koruyor; wireframe görünümü ise mesh'in ne kadar hafiflediğini ortaya koyuyor. Gölgelendirilmiş görünümler birbirinden ayırt edilemiyorsa web ve AR için doğru tercih daha hafif seviyedir.

BASE 3D-AR Studio, GLB ve USDZ'yi nasıl yönetir?

Studio, her model için tek bir GLB'yi kaynak olarak tutar ve diğer her şeyi bu dosyadan türetir:

• Canlı dosyayı optimize edin. More Details > Optimize, modelinizi Original, Light, Balanced ve Strong seviyelerinde (yaklaşık %25, %50 ya da %75 daha az üçgen) gösterir; her seviye wireframe önizlemesi ve üçgen sayısıyla gelir. Panelde ayrıca 1K ya da 2K çözünürlükte WebP, PNG veya Keep doku seçenekleri ve Draco bulunur. Son dosya boyutu siz Apply'a basmadan önce ölçülür (çok büyük dosyalarda boyut Apply'dan sonra gösterilir), Revert ise yedeği geri yükler.
• iPhone tarafını güncel tutun. Bir optimizasyonu uyguladığınızda Studio, iPhone için USDZ'yi arka planda yeniden oluşturur.
• Yapay zekâ modelleri optimize edilmiş olarak başlar. 3D Generator'da üretim tamamlandığı anda Studio, Balanced, WebP, 2K ve Draco ayarlarını modele otomatik olarak uygular.
• İki formattan birini indirin. Download penceresinde GLB ya da USDZ formatını, üçgen seviyesini, doku formatını ve boyutunu, Draco'yu ve malzeme düzenlemelerinizin uygulanıp uygulanmayacağını seçersiniz. USDZ dosyası 2K ile sınırlı PNG dokular taşır ve Draco içermez. İndirmeler ücretsizdir.
• Gerçek boyutu her yere taşıyın. Controls > Model Scale, gerçek dünya boyutunu bir çarpan ya da en uzun kenarın santimetre cinsinden değeri olarak belirler. AR tam olarak bu boyutu gösterir ve her indirme bu boyutu korur.

Model Editor, ekrandaki modelin vertex, face, mesh, doku ve malzeme bilgilerini gösterir; böylece bir dosyayı neyin ağırlaştırdığını görebilirsiniz. Studio dokümantasyonu tüm seçenekleri tek tek listeler. Yayınlama sürecini 3D ve AR ürün sayfası oluşturma rehberimizde adım adım bulabilir, canlı 3D-AR projelerini ise Showcase sayfasında inceleyebilirsiniz.

Hesap açmadan GLB optimize edilebilir mi?

Evet. BASE BROS, hesap gerektirmeyen ve dosyanızı hiçbir zaman sunucuya yüklemeyen iki ücretsiz tarayıcı aracı sunar:

• Quick View, 50 MB'a kadar bir .GLB dosyasını Studio'nun kullandığı görüntüleyicide anında açar. Böylece dosyanızı yüklemeden önce kimseyle paylaşmadan kontrol edebilirsiniz.
• Model Optimizer, 150 MB'a kadar bir .GLB dosyasını (1024 px'e kadar genişlikteki ekranlarda 50 MB) gerçek üçgen sayılarıyla dört detay seviyesinde gösterir. 1K ya da 2K çözünürlükte WebP, PNG ya da orijinal dokular arasında seçim yapmanıza imkân tanır, Draco ekler ve daha hafif dosyayı indirmenizi sağlar.

Bu araçların hiçbiri yayındaki bir sayfayı değiştirmez; bunun için Studio'da More Details > Optimize'ı kullanın.

3D modellerinizi web ve AR'a hazır hâle getirin

GLB ve USDZ birbirinin rakibi değildir: GLB kaynak ve web formatı, USDZ ise iPhone ve iPad için teslim formatıdır. Temiz bir GLB ile başlayın, üçgen sayısını ve doku ağırlığını gözün fark edemeyeceği noktaya kadar azaltın, gerçek dünya boyutunu ayarlayın ve USDZ'yi Studio'ya bırakın.

Kart gerektirmeden BASE 3D-AR Studio'da ücretsiz başlayın. Plan kapasitelerini fiyatlandırma sayfasında karşılaştırabilir, 2.000'den fazla model ya da özel bir 3D projesi için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz. Tüm çözümlerimizi BASE BROS Hizmetleri yazımızda bulabilirsiniz.